چاودم یا تریتیکاله از غلات جدید می باشد که توسط بشر و با تلاقی ژنوم‌های گندم و چاودار تولید شده است. نام تریتیکاله از نام علمی جنس والد مادری یعنی گندم (Triticum) و والد پدری یعنی چاودار (Secale) برگرفته شده است. در روند تولید چاودم، گیاه گندم به عنوان والد مادری به کار گرفته شده و گیاه چاودار به عنوان والد پدری در نظر گرفته شده است.

در صورتیکه در روند تلاقی بین گندم و چاودار از گونه گندم تتراپلوئید استفاده شود، آنگاه تریتیکاله حاصل از نوع هگزاپلوئید خواهد بود و در صوریتیکه از گیاه گندم هگزاپلوئید استفاده شود، آنگاه تریتیکاله حاصل اکتاپلوئید خواهد بود که از عملکرد پائین تری برخوردار بوده که علت آن ناسازگارهای عمومی بین ژنوتیپ گندم که گیاهی خودبارور و ژنوتیپ چاودار که گیاهی است دگربارور است می باشد.

تریتیکاله بر حسب نوع واریته‌های (گونه های)  گندم و چاودار تلاقی داده شده با هم برای تولید آن ممکن است از نوع بهاره یا زمستانه باشد. تریتیکاله گیاهی است یک ساله شکل عمومی آن شبیه گندم است. گیاه تریتیکاله در مقایسه با گندم از قابلیت رشد و مقاومت بیشتری برخوردار است.

 نور مورد نیاز تریتیکاله:

تریتیکاله‌های اولیه با وجود دوره رشد طولانی احتیاج به طول روز زیاد داشته اند انتقال صفت و عدم حساسیت به طول روز از گندم‌های مکزیکی به تریتیکاله باعث بهبود سازگاری آن در نواحی با عرض‌های کم گردیده است و ارقام تولید شده به طول روز غالباً بی‌تفاوت بوده و محدودیتی از نظر تاریخ کاشت ندارند.

حرارت مورد نیاز تریتیکاله:

در تریتیکاله حداقل دما برای شروع جوانه زنی بذر ۵ درجه سانتیگراد، دمای مطلوب ۲۰ درجه سانتیگراد و حداکثر دما برای شروع جوانه زنی بذر ۳۰ درجه سانتیگراد می باشد و مقاومت آن نسبت به سرما در بعضی از واریته‌ها مشابه گندم و چاودار زمستانه است و همچنین مشخص شده تحمل تریتیکاله نسبت به دماهای کم در اوایل دوره رشد رویشی بیشتر از گندم است.

رطوبت مورد نیاز تریتیکاله:

تحمل گیاه تریتیکاله به خشکی در نواحی نیمه خشک از قبیل مناطق جنوبی با بارندگی سالانه حداکثر ۴۰۰ تا ۷۰۰ میلیمتر قابل توجه بوده و تحت این شرایط عملکرد نسبتاً مطلوبی به دست آمده است و بعضی از ارقام آن تحمل به خشکی بیشتری نسبت به گندم دارند.

خاک مورد نیاز تریتیکاله:

بر طبق گزارش‌های رسیده از نواحی مختلف دنیا تریتیکاله جایگزین مناسبی برای چاودار در خاکهای غیر حاصلخیز و شنی می‌باشد با این تفاوت که عملکرد آن در این نواحی به مراتب بیشتر از چاودار می باشد. همچنین مشخص شده است که تریتیکاله دامنه سازگاری وسیعی به کاشت در خاکهای اسیدی با اسدیته (PH) کم دارد و همچنین تریتیکاله گیاهی مقاوم به شوری به خصوص مقاومت به شوری در مراحل اولیه رشد در مقایسه با گندم و جو می باشد. عملکرد این گیاه در خاک های با میزان شوری 3/7 دسی زیمنس در متر  تحت تأثیر شوری خاک قرار می گیرد.

تناوب زراعی تریتیکاله: 

تریتیکاله از نظر خصوصیات مورفولوژیکی از جمله شکل و ساختمان ریشه، اندام‌های هوایی و دوره رشد و نمو شبیه گندم می‌باشد، بنابر این تناوب در نظر گرفته شده برای تریتیکاله شبیه به گندم میباشد.

آماده سازی زمین برای کاشت تریتیکاله:

کلیه مراحل آماده سازی زمین مانند گندم و جو در منطقه می‌باشد و کشت با بذرکارهای غلات صورت می‌پذیرد.

تاریخ کاشت تریتیکاله:

با توجه به این که کمینه دما برای جوانه زدن تریتیکاله مانند چاودار و یولاف ۲ تا ۳درجه سانتیگراد است ولی اگر 10 روز زودتر کشت گندم در منظقه کشت گردد باعث پر شدن بهتر دانه می شود.

میزان بذر و تراکم بوته در کشت تریتیکاله:

بهترین تراکم پیشنهادی برای کاشت تریتکاله تعداد ۳۵۰ تا ۴۰۰ بوته در هر متر مربع معادل با مصرف ۱۴۰ تا ۱۶۰ کیلوگرم بذر در هر هکتار می باشد

عمق کاشت مناسب تریتیکاله:

عمق کاشت در زراعت تریتیکاله از گندم کمتر می‌باشد. مطالعات انجام گرفته در این زمینه نشان میدهد که عمق کاشت بیشتر از ۶ سانتیمتر میتواند موجب کاهش عملکرد تریتیکاله گردد. عمق مطلوب کاشت تریتکاله ۲ تا ۴ سانتیمتر است.

مزایای نسبی تریتیکاله

1-امکان استفاده دو منظوره به صورت مصرف دانه ای و علوفه ای (سرچر ، قصیل و سیلویی)

2- امکان استفاده نانوایی به صورت مخلوط با آرد گندم با نسبت یک چهارم و سه چهارم آرد تریتیکاله و گندم

3- تحمل بیشتر به تنش های محیطی غیر زنده شامل: سرما، خشکی و شوری.

4-تحمل بیشتر نسبت به تنش های محیطی زنده (آفات و بیماری ها مثلا تحمل به پاخوره، زنگ زرد، سیاهک ها و خسارت کمتر سن گندم)

5- قدرت رقابت اکولوژیکی بیشتر علیه علفهای هرز به دلیل رشد سریعتر و ارتفاع بوته بلندتر مناسب فن آوری جدید کنترل غیر شیمیایی علف های هرز

6-تطابق و تحمل بیشتر به خاک های فقیر  به علت دارا بودن سیستم ریشه ای قوی تر و نیاز کودی کمتر.

7-گیاه زراعی مناسب تر برای شرایط دیم مناطق کم آب

8-تحمل بیشتر نسبت به شرایط ماندآبی آب و خوابیدگی

9-دانه تريتيكاله هاي جديد يك ماده مغذي براي رژيم غذايي طيور مي باشد.

10- عملکرد بالا.